Ατομική Επιχείρηση ή ΙΚΕ: Ποια νομική μορφή συμφέρει περισσότερο στην Ελλάδα

Η επιλογή της κατάλληλης νομικής μορφής πριν από την έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας αποτελεί στρατηγική απόφαση με σημαντικό αντίκτυπο στη φορολογική επιβάρυνση, τη νομική ευθύνη και τις επιχειρηματικές προοπτικές. Στην Ελλάδα, οι δύο πιο δημοφιλείς επιλογές για φυσικά πρόσωπα που ξεκινούν δραστηριότητα είναι η Ατομική Επιχείρηση και η Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία (ΙΚΕ). 

Σε αυτό το άρθρο θα συγκρίνουμε τις δύο μορφές ώστε να κατανοήσετε τα χαρακτηριστικά, τα πλεονεκτήματα και τα κριτήρια επιλογής για κάθε περίπτωση.

Τι είναι Ατομική Επιχείρηση και ΙΚΕ

Ατομική Επιχείρηση

Η ατομική επιχείρηση αποτελεί την πιο απλή μορφή λειτουργίας επιχείρησης στην Ελλάδα. Ιδρύεται από ένα φυσικό πρόσωπο και δεν έχει ξεχωριστή νομική προσωπικότητα από τον ιδιοκτήτη της.

Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία (ΙΚΕ)

Η ΙΚΕ είναι εταιρική μορφή με νομική προσωπικότητα και επιτρέπει τη συμμετοχή ενός ή περισσότερων εταίρων. Παρέχει περιορισμένη ευθύνη και σύγχρονο εταιρικό πλαίσιο λειτουργίας. Στην πράξη από το νόμο με τον οποίο εισήχθη στην ελληνική νομοθεσία το 2012, ήρθε για να αντικαταστήσει πρακτικά την ΕΠΕ, της οποίας έχει σχεδόν παρόμοια χαρακτηριστικά αλλά με μεγαλύτερη ευελιξία στη σύσταση και στη λειτουργία. Αν μιλάμε για έναν ιδρυτή / εταίρο τότε πρόκειται για Μονοπρόσωπη Ιδιωτική Κεφαλαιουχική εταιρεία.

Κύριες διαφορές στην ευθύνη και τη νομική προστασία

• Ατομική Επιχείρηση: Ο ιδιοκτήτης έχει απεριόριστη ευθύνη για τα χρέη της επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένης και της προσωπικής του περιουσίας.

• ΙΚΕ: Η ευθύνη περιορίζεται μέχρι το ποσό που έχει καταβάλει ο εταίρος ως κεφάλαιο, παρέχοντας καλύτερη προστασία απέναντι σε επιχειρηματικούς κινδύνους.

Αυτή η διάκριση καθιστά την ΙΚΕ πιο ασφαλή επιλογή για δραστηριότητες με υψηλό επιχειρηματικό ρίσκο ή ανάγκη εξωτερικής χρηματοδότησης.

Φορολογική σύγκριση: Ποια μορφή είναι πιο συμφέρουσα;

Φορολογία Ατομικής Επιχείρησης

Οι κάτοχοι ατομικής επιχείρησης φορολογούνται ως φυσικά πρόσωπα με κλιμακωτούς συντελεστές φορολογίας εισοδήματος. Αυτό σημαίνει ότι όσο αυξάνονται τα κέρδη, τόσο υψηλότερος είναι και ο μέσος φορολογικός συντελεστής.

0-10.000	9%
10.000,01 - 20.000	20%
20.000,01 - 30.000	26%
30.000,01 - 40.000	34%
40.000,01 - 60.000	39%
>60.000	44%

Φορολογία ΙΚΕ

H ΙΚΕ υπόκειται σε ενιαίο εταιρικό συντελεστή φορολογίας επί των καθαρών κερδών (22%). Επιπλέον, αν διανεμηθούν κέρδη ως μερίσματα, επιβάλλεται πρόσθετη φορολόγηση (5%) επί των διανεμηθέντων.  Για παράδειγμα σε κέρδη 100 ευρώ, μείον το φόρο 22 ευρώ, προκύπτει υπόλοιπο κερδών εις νέο 78 ευρώ. Προσμετρώντας το 5% στα κέρδη εις νέο 78 ευρώ, προκύπτει φόρος μερισμάτων 3,9 ευρώ. Η συνολική δηλαδή φορολογική επιβάρυνση είναι 25,9%.

Προκαταβολή φόρου 50% για τα πρώτα 3 έτη, ενώ μετά τα 3 έτη ο συντελεστής γίνεται 80%.

 Συμπέρασμα: Αν τα προ φόρου κέρδη είναι σχετικά μικρά, η κλιμακωτή φορολογία της ατομικής επιχείρησης μπορεί να είναι πιο ευνοϊκή. Αν όμως τα καθαρά κέρδη είναι υψηλά (στην πράξη με τους υπάρχοντες συντελεστές άνω των 40.000 ευρώ ετησίως), η σταθερή εταιρική φορολόγηση της ΙΚΕ συνήθως αποβαίνει συμφέρουσα.

Ένα επιπλέον φορολογικό πλεονέκτημα της ΙΚΕ, σε κάποιες περιπτώσεις όπου ο διαχειριστής δεν έχει άλλο εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες, είναι η δυνατότητα της ΙΚΕ (που δεν υπάρχει σε άλλες νομικές μορφές), να δίνει αμοιβή διαχειριστή χωρίς ασφαλιστικές εισφορές, με μόνη επιβάρυνση ενός τέλους χαρτοσήμου (ψηφιακών συναλλαγών) 1,2%. Στην πράξη ένα ποσό στο όριο του αφορολόγητου του μισθωτού (9-10 χιλιάδες ευρώ, ανάλογα με τυχόν παιδιά που έχει), έχει φορολογική επιβάρυνση μόνο 1,2%.

Κόστη ίδρυσης και λειτουργίας

• Ατομική Επιχείρηση: Πολύ χαμηλό αρχικό κόστος και απλή διαδικασία έναρξης. Δεν απαιτείται συμβολαιογράφος ή καταστατικό

• ΙΚΕ: Απαιτείται καταστατικό και τήρηση εταιρικών διπλογραφικών βιβλίων (Γ΄ κατηγορίας). Το αρχικό κόστος και οι λογιστικές απαιτήσεις είναι μεγαλύτερα σε σχέση με την ατομική.

Παρότι η ΙΚΕ ενδέχεται να έχει υψηλότερο αρχικό κόστος, προσφέρει καλύτερη οργάνωση και αυξημένη επαγγελματική εικόνα.

Επαγγελματική εικόνα και επιχειρηματική εμπιστοσύνη

Η ΙΚΕ, λόγω της εταιρικής δομής και της νομικής προσωπικότητας, συχνά θεωρείται πιο αξιόπιστη από πελάτες, τραπεζικά ιδρύματα και συνεργάτες. Αυτό μπορεί να ενισχύσει την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, leasing ή άλλες επιχειρηματικές ευκαιρίες.

Αντίθετα, η ατομική επιχείρηση είναι συνήθως επιλογή ελεύθερων επαγγελματιών, συμβούλων ή μικρών καταστημάτων, όπου η προσωπική σχέση με τον πελάτη είναι πιο σημαντική από το εταιρικό σχήμα.

Πώς να επιλέξετε: πρακτικά κριτήρια

Η επιλογή μεταξύ ατομικής επιχείρησης και ΙΚΕ εξαρτάται από:

• το ύψος των αναμενόμενων κερδών

• τον βαθμό επιχειρηματικού ρίσκου

• το αν υπάρχει σκοπός για ανέλιξη και επέκταση

• τη δυνατότητα προσέλκυσης εταίρων ή επενδυτών

Σε γενικές γραμμές:       

- Ατομική Επιχείρηση ενδείκνυται για freelancers, νέα μικρά εγχειρήματα και χαμηλό τζίρο.

- ΙΚΕ προσφέρεται για επιχειρήσεις με μεγαλύτερη αναπτυξιακή προοπτική, ανάγκη εξωτερικής χρηματοδότησης ή υψηλότερα κέρδη, που μπορούν να ανταπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος τήρησης των βιβλίων και τη μεγαλύτερη τυπικότητα τήρησης των επαγγελματικών λογαριασμών που απαιτείται.

Συμπερασματικά, δεν υπάρχει μια «καλύτερη» μορφή που να ταιριάζει σε όλους. Η επιλογή μεταξύ Ατομικής Επιχείρησης και ΙΚΕ απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση των οικονομικών στόχων, της φάσης ανάπτυξης και των φορολογικών συνεπειών της επιχείρησης.

Επιπλέον, παρότι οι περισσότεροι ενδιαφερόμενοι επιχειρηματίες έχουν το δίλημμά της επιλογής μεταξύ των δύο παραπάνω εταιρικών μορφών, στην πράξη όταν υπάρχει η δυνατότητα (2^ου εταίρου με πολύ μικρό ποσοστό), η ευκολότερη εναλλακτική είναι η Ετερόρρυθμη Εταιρεία (Ε.Ε) – που κινείται στο ενδιάμεσο των δύο αυτών νομικών μορφών σε πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα.